185 welatên ku bi armanca lihevkirineke navneteweyî ya zarûrî ya li hemberî qirêjîtiya plastîkî ya her ku diçe zêde dibe, li Cenevreyê hatin ba hev, piştî hevdîtinên 10 rojan berdewam kirin, negihîştin encamekê.
Hevdîtinên ku 5’ê Tebaxê dest pê kirin û heya 14’ê Tebax berdewam kirin, ji ber lihevnekirina kûr a di navbera aliyan de bê encam man.
Di hevdîtinan de kampa ku weke ‘’ambîtîous’’ tê naskirin, yanî Yekîtiya Ewropayê (YE) Kanada, Avûstralya,gelek welatên Emerîkaya Latîn û Efrîqa û welatên giravî ji bo parastina tenduristiya însanan û paqijkirina derdorê anîn ziman ku hilberîna plastîkê were kêmkirin.
Li aliyê din jî welatên ku piraniya wan ji hilberînerên petrolê pêk tê, hebûn; ev welta li dijî kêmkirina hilberîna hîdrokarbonê ku bingeha pîşesaziya plastîkê pêk tîne û qedexekirina madeyên tevkirî yên bitalûke derketin.
Delegeya Norwecê daxuaniyek da û di daxuyaniya xwe de got: ‘’Li vir, li Cenevreyê wê lihevkirina li ser qirêjîtiya plastîkî, pêk neyê.’’ Hindistan û Ûrûgûayê jî piştrast kirin ku lihevkirinek pêk nehatiye.
TÊKÇÛNA HÊVIYÊ Û HÊRS
Pıştî têkçûna hevdîtinan Wezîrê Veguherîna Hawirdorê yê Fransayê Agnes Pannier-Runacher daxuyaniyeke tund da û got: ‘’Komeke welatan a biçûk ku bi berjewendiyên xwe yên demkurt tev digerin û guh nadin tenduristiya mirovahiyê û berdewamkirina aboriyê, li hemberî lihevkirineke têkildarî qirêjîtiya plastîka ya serkeftî bûn asteng.’’
Pannier-Runacher diyar kir ku ew gelekî hêrs bûye û hêviyên wî şikestine û anî ziman ku ev helwest zirarê dide cîhanê.
Nayê zanîn ku hevdîtin wê dubare kengî û çawa werin destpêkirin. Ûgandayê daxwaz kir ku di demên pêş de hevdîtineke nû were kirin û aliyê YE’yê jî diyar kir ku pêngavên li Cenevreyê hatine avêtin ji bo destpêkeke nû bingeh in.
QIRÊJÎTIYA PLASTÎKÎ
Li gorî raporeke kovara tibê ya bi navê The Lancet ku gelekînavdar e, qirêjîtiya plastîkê her sal herî kêm dibe sedema xerckirina 1,5 trîlyon dolarî. Pispor jî dibêjin ku qirêjiya plastîkan rêli ber zirarên mezin vedike.
Li gorî OECD’ê ger tedbîr neyên standin mezaxtina plastîkan a gerdûnîwê heya sala 2060’î sê qatî zêdetir be. Bernameya Hawirdorê ya Neteweyên Yekbûyî (PNUE) jî diyar dike ku wê heya sala 2040’î li ser axê, di çeman û okyanûsan de avêtiyên plastîk ji sedî 50 zêde bibin.
Roja îroyîn li seranserê cîhanê her sal 460 milyon ton plastîk tê hilberandin û jiniviya wê zêdetir bes carekê tê bikaranîn. Her wiha bes ji sedî 10’ê avêtiyên plastîk dubare tên veguherandin.
