Îsal, jin wê careke din 25’ê Mijdarê Roja Têkoşînê ya Navneteweyî ya li dijî Tundiya li ser Jinan, derkevin kolanan. Çalakiyên curbicur bi pêşengiya TJK-E’yê di 13’yê Mijdarê de dest pê kirin û li 9 welatên Ewropayê berdewam dike. Çalakî dê heta 29’ê Mijdarê bidome. Tevgera Jinên Kurd li Ewropayê (TJK-E) îsal bi rêxistineke xurt çalakiyan lidar dixe. Berdevka TJK-E’yê Ayten Kaplan li ser çalakiyên ku dê bên lidar xistin ji ajansa me re axivî.
Ayten Kaplan diyar kir ku tevî avahiya demokratîk a Ewropayê û parastinên qanûnî yên heyî jî, tundûtûjiya li dijî jinan û kuştina jinan hîn jî zêdeye û got, “Li Elmanya, kuştina 254 jinan berî dawiya salê mînakek berbiçav a vê yekê ye. Kuştina Dîlan K. li Ludwigshafenê, li ber çavên zarokên wê careke din kêmasiya qanûnê di parastina jinan de nîşan da.
Em bi taybetî dibînin ku hejmara kuştinên jinan her sal ber bi asteke cuda ve diguhere. Ji ber ku têgihiştina civakê nikare hişmendiya mêr a ku Rêbertî wekî ‘kujerê kastîk’ pênase dike, bişkîne û ev yek hêdî hêdî kûr dibe. Qanûnên ku ji bo parastina jinan hatine çêkirin nayên bicîhanîn û mekanîzmayên wekî stargeh, saziyên parastina zarokan, dadgehên malbatê û polîs bi bandor kar nakin.”
Ayten Kaplan, anî ziman ku çareserî ew e ku îradeya jinan were xurtkirin, xweparastin bê pêş xistin û mekanîzmayên ku kombûna jinan bikaribin bi hev re bertek nîşan bidin werin afirandin. Ayten Kaplan wiha domand, “Divê ev pêvajo bi awayekî giştî were çareserkirin, ji takekesî dest pê bike û bigihîje civakê. Girîng e ku yekîneyên jinan ên di rêveberiyên herêmî de roleke çalaktir bilîzin û bi rêxistinên jinan re têkoşîneke hevpar bimeşînin.
Têkoşîna li dijî kuştina jinan ne tenê berpirsiyariya jinan e, di heman demê de ya tevahiya civakê ye. Divê civak bersiveke xurt li hember tundûtûjiyê pêş bixe û rê li ber normalîzebûna wê bigire. Divê tevgerên jinan avaniya parçebûyî derbas bikin û çalakî û kampanyayên hevpar bi hev re pêş bixin. Ev yek hewcedariyeke bingehîn e.”
Ayten Kaplan, da zanîn ku di 25’ê Mijdarê de jin îsal jî derdikevin kolanan û got, “Dirûşmeya wan a îsal “Jin li dijî şerê we dimeşin û têkoşîna xwe xurtir dikin.” Ev dirûşme armanc dike ku encamên wêranker ên şerên li çaraliyê cîhanê – li Ukrayna, Rojhilata Navîn, Efrîka û Efganîstanê – li ser jinan nîşan bide. Ji ber ku di her şerî de, jin û zarok herî zêde dibin qurbanî; polîtîkayên kuştina jinan, destdirêjî û koletiyê zêde dibin. Hemû êrîşên li ser jinan wekî beşek ji şerê taybet ê ku li dijî îradeya jinan a ku mafên xwe dixwazin û beşdarî jiyana civakî dibin tê meşandin.
Ji ber vê yekê, 25’ê Mijdarê wekî rojek berxwedana rêxistinkirî li dijî tacîz, destdirêjî, koletiyê û hemû cureyên tundûtûjiyê girîngiyê digire. Jin dê hêz, têkoşîn, hevgirtin û rêxistina xwe li kolanan nîşan bidin.”
Ayten Kaplan, ji bo çalakiyên 25’ê Mijdarê jî ev tişt anîn ziman, “Îsal, li gelek welatan bernameyek berfireh ji bo 25’ê Mijdarê tê plankirin. Perwerde, panel, semîner û komxebat dê werin lidarxistin da ku jin pêvajoyên ku têne jiyîn, polîtîkayên tundûtûjiyê û hewcedariya rêxistinbûnê çêtir fêm bikin.
Di 25’ê Mijdarê de, gelek protesto û xwepêşandanên girseyî dê werin lidarxistin, bi taybetî li kolanan. Heta niha, bi qasî 50-60 çalakî hatine plankirin. Armanca van çalakiyan ew e ku îradeya jinan nîşan bidin, hişmendî were bilindkirin û têkoşîn were berfirehkirin. Hem lêkolînên teorîk û hem jî yên pratîkî dê li gelek deverên Ewropayê werin kirin.”
Ayten Kaplan, di dawiyê de wiha bang li jinan kir, “Divê tu jin bê rêxistin nemîne; ji ber ku tenê bi rêxistinbûnê em dikarin hem li dijî zordariya pergalê û hem jî li dijî rolên ku ji hêla hişmendiya serdest a mêr ve têne ferzkirin, xurttir bibin. Niha dem dema ku em mîrata berxwedana jinan, ji xwişkên Mîrabel heta Rosa û Sakîne, berfireh bikin û ber bi siberojê ve bibin. Ji bo jineke din ji nava me kêm nebe, divê em xwedî li hev derkevin, hêz bidin hev û hev biparêzin. Ji ber vê yekê, ez bang li hemû jinan dikim ku di 25’ê Mijdarê de dengê xwe li kolanan bilind bikin, îradeya xwe biparêzin û pêşengiya têkoşîna azadiyê bikin.”
