Bi saya analîza dîmenên ku di tevahiya bîst salan de ji aliyê wesayîtên fezayê Mars Express û ExoMars Trace Gas Orbiterê (TGO) ve hatine tomarkirin, li ser rûberê gerstêrkê zêdetirî hezar gerînekên tozê (dust devil) hatine tespîtkirin.
Lêkolîneran alî û leza van 1.039 gerînekan lêkolîn kirin û eşkere kirin ku leza bayê li Marsê di çirkeyekê de digihîje bi qasî 44 metreyan (nêzîkî 158 km/s). Ev yek weke bilintdirîn leza bayê li Marsê yê ku heya niha ji aliyê robotan ve hatiye tomarkirin, hate diyarkirin.
Lêkolîner Valentien Bickel ê ji Zanîngeha Bernê girîngiya vê lêkolînê bi van gotinan anî ziman: ‘’
‘’Ev gerînekên tozê, di rewşa awarte de bayên ku nayên dîtîn,didin xuyakirin. Me bi pîvana alî û leza wan karî li seranserê Marsê nexşeyên bayê çêbikin. Ev yek beriya niha ne pêkan bû. Ji ber ku zêde dane li ber destê me nebûn.’’
Ji ber ku atmosfera Marsê li gorî ya cîhanê gelekî nazik e, bayekî di leza 100 km/s’an de jî ji aliyê însanan ve qet nayê hîskirin.
Li gorî lêkolîna ku li ser kovara Science Advancesê hate weşandin, gerînekên tozê ên li Marsê jî weke yên li cîhanê di mehên bihar û havînê de bi taybetî jî di navbera saetên 11.00-14.00’an de bi awayekî zêde pêk tên.
Ev dane, ji bo erkên pêşerojên yên têkildarî Marsê gelekî girîng in. Zanist armanc dikin ku li gel bikaranîna nexşeyên bayê herêmên daketinê bi awayekî ewletir plan bikin û toza ku li ser panelên rojê kom dibe bi awayekî rasttir texmîn bikin.
ESA, diyar dike ku ev xebat bi tayebetî ji bo erka ExoMars Rosalind Franklin ku plan dike di sala 2030’an de biçe Marsê, gelekî girîng in. Peykên Mars Express û ExoMars TGO’yê, her roj dîmenên nû tomar dikin û lêkolîna xwe berfirehtir dikin.
Ev xebata ku bayên li Marsê ‘’yên nayên dîtîn’’ didin xuyakirin, di warê fêmkirina dînamîkên atmosferê yên li Gerstêrka Sor de deriyên serdemeke nû vedikin.
