Gera duyemîn a danûstandinên Rûs-Ukraynayê li Stenbolê ji gera yekem a jixwe pir kurttir derket û bi giranî li ser mijarên mirovî nîqaş kir. Yên ku hêvî dikirin ku pêşveçûnek girîng ber bi agirbestek tevahî û bi taybetî çareseriyek siyasî ya pevçûnê ve bi dest bixin, bê guman bêhêvî man. Guhertina dîlên şer û laşên miriyan, vegera zarokan bo malbatên wan – bê guman, ev hemû jî pir girîng in, lê şûna diyalogeke watedar li ser parametreyên bingehîn ên cîhana pêşerojê nagirin. Lêbelê, pir balkêş e ku, tevî encamên pir nerm, yek ji şandeyan nexwest bi dengekî bilind derî bigire û ji pêvajoya danûstandinan derkeve – piştî nîqaşan, gera sêyemîn a danûstandinan a din hate plankirin, her çend dîrokek taybet yên lidarxistina wê nehatine destnîşankirin.
Hin kes muhtemelen bibêjin ku civîna li Stenbolê dikare wekî qonaxek din di şerê agahdarî û propagandayê yê di navbera Moskow û Kîevê de were dîtin, ku tê de her aliyek hewl dide xwe wekî “kevok”ek aştîxwaz û dijber jî wekî bazekî şerxwaz bi cih bike. Ji ber vê yekê, redkirina yekalî ya danûstandinê, digel lêçûnên navûdengê yên neçar, ne ji bo Rûsya û ne jî ji bo Ukraynayê sûdmend nîne, her çend di vê gavê de hêviyek hindik ji bo pêvajoya danûstandinê hebe jî.
Ji aliyekî din ve, îhtîmala civîneke duyemîn li Stenbolê bi xwe dikaribû bibe faktorek di zêdebûna aloziyên dawî de: ji bo her du aliyan girîng bû ku pêşwext pozîsyonên danûstandinê yên herî sûdmend misoger bikin. Rûsyayê operasyonên êrîşkar ên çalak li seranserê xeta şer berdewam kir û Ukraynayê hejmara êrîşên dronan li ser hedefên kûr ên di axa Rûsyayê de bi tundî zêde kir, di nav de êrîşên li ser balafirgehên leşkerî li pênc herêmên Rûsyayê.
Ji ber ku perspektîfa çareseriyek dîplomatîk hîn bi awayekî zelal xuya nake, aliyên şer dikarin çi hêvî bikin? Bi îhtîmaleke mezin, li Kîevê hîn jî hêvî hene ku di pêşerojeke nêzîk de, bi rêya hewldanên hevbeş ên Ukrayna û hevkarên wê yên Ewropî, bi awayekî mimkun be ku Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Donald Trump razî bibe ku derbasî “aliyê rast ê dîrokê” bibe û yekîtiya transatlantîk a serdema pêşiyê xwe Joe Biden vegerîne.
Li Moskowê, ew bawer dikin ku hêzên çekdar ên Rûsyayê înîsiyatîfa stratejîk bi tundî di destê xwe de digirin, lê li Rojava, westandina bi “pirsgirêka Ukraynayê” re her meh zêde dibe û êrîşên hedefgirtî yên li ser binesaziya parastin, veguhastin û enerjiyê ya Ukraynayê ji bo berdewamiya çalakiyên leşkerî ji aliyê Ukraynayê ve pirsgirêkên girîngtir diafirînin. Ji ber vê yekê, Kremlin ji wê rastiyê derdikeve ku paşxistina diyalogê li ser mijarên bingehîn ên çareseriyeke aştiyane di her rewşê de dê helwestên danûstandinê yên Rûsyayê xirabtir neke, lê tenê dê bibe sedema ku Kîev di dawiyê de neçar bimîne ku şertên hîn dijwartir ji Moskowê qebûl bike.
Ji ber vê sedemê, kêmkirina diyaloga Rûsya-Ukraynayê ji bo nîqaşên periyodîk ên li ser mijarên mirovî ji bo Kîevê ji Moskowê xetereyên stratejîktir diafirîne. Bê guman, mirov dixwaze hêvî bike ku di gera sêyemîn a danûstandinan a din de – her gava ku ew pêk were – mijarên diyalogê berfirehtir bibin.
Lê berî her tiştî pêwîste nûansek din a girîng were zelal kirin. Di van hemû hevditinan de ne Rûsya û ne jî Ukrayna behsa rol û mîsyona alîyê Tirkîye, bi taybet di mijara alîkarîya alavên leşkerî de nake, her çend herdû alî jî di çapemenîya xweda tînin ser ziman jî. Di vê mijarê de pirsek din derdikeve, gelo, cîhê hevditinan çima Komara Tirkîyê ye û çima her hevditin bê encam dimîne? Carek din eşkere dibe kû, di vê mijarê de herkû destwerdana derve dewam dike, ev pirsgirêk kurtir dibe û êdî dem hatîye kû berî hertiştî cîh û piştre hişmendî were guhertin.
