Ji ser banga Rêber Apo ya 27’ê Sibatê ku wekî “bangek sedsalê” jî tê binavkirin, salek derbas bû. Daxuyaniya ku par li Stenbolê hatibû dayin, ji hêla bi hezaran kesên ku li Wan û Amedê kom bûn ve hatibû guhdarkirin. Bi hezaran kesên ku li Qada Deriyê Çiyê ya Amediyê kom bûn, piştî daxuyaniyê kêliyên hestiyar jiyan, di heman demê de xwedî li bangê derektin. Piştî salekê, me bi kesên ku wê rojê amade bûn re li ser pêşketinên siyasî û hestên guherbar ên di nav gel de axivîn. Rêberên rêxistinan, diyar kirin ku ew li pişt bangê radiwestin û divê teqez aştî pêk were, rexne li dewletê kirin ku gavên baweriyê didin neavêtiye û pêvajo negihîştiye asta tê xwestin.
‘GEL TEVÎ BAWERIYÊ JÎ XWEDÎ LI BANGÊ DERDIKEVE’
Rêvebera Federasyona Komeleyên Piştgiriya Hiqûqî ya Malbatên Girtiyan û Hikûmxwaran a Amedê Sabahat Bîçer diyar kir ku ew bi kelecan li benda daxuyaniya Rêber Apo ya 27’ê Sibatê bûn û derbarê pêvajoyê de nirxandin kir.
Sabahat Bîçer atmosfera wê rojê wiha vegot: “Em li wir hem bandor bûn û hem jî bi heyecan bûn Em ji no hêviya aştiyê kêfxweş bûn. Ji bo me pir bi qîmet bû ku rêberek ku bi salan di bin tecrîdê de bû daxuyaniyek bi qîmet da. Ger em bipirsin ji wê demê ve çi guheriye, em nikarin bibêjin ku guherînek girîng çêbûye. Gel wekî wê demêxwedî li bangê derdikeve û li pişt daxuyaniyê radiweste. Wê rojê, mirov bi meraqa wê çi bibe çûn malên xwe; lê di demek kurt de daxuyanî hat fêmkirin. Hêvî û baweriya gel berdewam dike, lê ev pêvajoya yekalî dimeşe di nav gel de ji aliyê dewletê bê baweriyekê bi xwe re tîne.”
‘GEL BI QASÎ TÊ XWESTIN TEVLI PÊVAJOYÊ NEHAT KIRIN’
Sabahat Bîçer diyar kir ku dewletê di salekê de gavên dudilî avêtine û got: “Ne mimkûn e ku meriv bibêje ku dewletê li derveyî komîsyonê gavek cidî avêtiye an jî gavên ku dihatin hêvîkirin hatine avêtin. Mînaka herî zelal, li girtîgehan de hîn jî jiyan normal nebûye. Ev pêvajoya ku em qala wê dikin negihîştiye girtîgehan. Girtiyên nexweş hîn jî nayên berdan û berdana girtiyan jî dereng dikeve. Her çendî ji bo van gavek dihat hêvîkirin jî, pakêtên dadwerî li gorî van hêviyan nebûn. Ev jî di nava gel rê li ber bêbawerî û bêhêvîtiyê vekir.
Baweriya bi aştiyê û bang temam e, lê gavên yekalî jî fikaran tînin. Di vê pêvajoyê de, civîn pêk hatin, daxuyanî hatin dayîn û hevîdtinên siyasetmedaran berdewam dikin. Rewşa ku hat jibîrkirin ev e ku muxatabê herî mezin li ser vê maseyê gel e. Lê gava ku em lê dinêrin, gel li derveyî vê pêvajoyê hat hiştin. Ji ber vê yekê em nikarin bibêjin ku pêvajo bi tevahî civakî bûye. Divê komîsyon biçûya nav gel û guhdar bikira; lê ev ji gel re nehat ragihandin. Tecrîd berdewam dike û mafê hêviyê hîn jî nehatiye bicîhanîn. Em wekî gel xwedî li vê pêvajoyê derdikevin. Ya girîng ew e ku gav werin avêtin; heke gav werin avêtin, ev xwedîderketin wê hîn zêdetir bibe.”
‘GEL JI DEWLETÊ BAWER NAKE’
Rêveberê Partiya Herêmên Demokratîk Abdulhamit Salo jî bal kişand ser heyecana beriya daxuyaniya ku di 27’ê Sibatê de were dayîn û got, “Daxuyanî ewilî di nav her kesî de atmosferek sar çêkir. Gel di destpêkê de fêm nekir ku çi diqewime; lê piştî daxuyaniya demek dirêj gel baweriya xwe ya bi Birêz Abdullah Ocalan re li her derê anî ziman.”
Salo destnîşan kir ku di destpêka pêvajoyê de bendewariyek hebû ku dewlet jî gavên girîng bavêje û wiha berdewam kir: “Di destpêka vê pêvajoyê de me difikirî ku dewlet jî wê gavên girîng bavêje. Mîna her kesî, me pirsî çima divê em gava yekem bavêjin. Heta sepandina qanûna ku di qanûnên wan de heye jî ji bo hin gavan wê bes bûya. Berdana siyasetmedar û girtiyên nexweş di nav van gavan de bûn.”
‘GAVÊN KU LI GORÎ DILÊ GEL NEHAT AVÊTIN’
Salo anî ziman ku di pêvajoya salekê de gavên ku dihatin hêvîkirin nehatine avêtin û wiha pê de çû: “Ji ber neavêtina gavan, di nav gel de nerazîbûnek mezin derketiye holê. Partî û siyasetmedaran li gorî daxuyaniyên hatine dayîn ti amadekariyek nekirine. Ji wê rojê heta niha, gel tenê tiştek dibêje: ‘Em qebûl nakin ku dewlet me bixapîne.’ Gel baweriya xwe bi Rêberê xwe tîne; lê dewlet diaxive lê qet nakeve pratîkê. Dema ku em li axaftinên Bahçelî dinêrin em vê yekê dibînin. Salek e, tu gavek ku li gorî dilê me be û me rehet hîs bike nehatiye avêtin. Pêvajoya ku em tê de ne, ji bo aştiyê pêvajoyek pir dîrokî ye. Mixabin, neavêtina gavan roj bi roj hêviyên ji bo aştiyê lawaz dike. Divê daxwazên gel werin guhdarkirin; ji bo vê yekê divê demildest gavên qanûnî û destûrî werin avêtin.”
‘NE GAVÊN QANÛNÎ NE JÎ CIVAKÎ NEHATIN AVÊTIN’
Endama Komeleya Hiqûqnasên ji bo Azadiyê parêzer Gulbahar Ateş li ser girîngiya dîrokî ya daxuyaniya 27’ê Sibatê rawestiya. Gulbahar Ateş diyar kir ku gelê Kurd ji wê daxuyaniyê ve daxwaza xwe ya aştiyê di her qadê de nîşan daye û got, “Ji wê rojê heta niha, gelê Kurd daxwaz û israra xwe ya li ser aştiyê di her qadê de nîşan daye. Dewletê li hemberî ev israra gel gavek neavêtiye û ev yek mijara rexnekirinê ye. Dinava salekê de ne gavek qanûnî û ne jî gavek civakî ji bo çareserkirina vê pirsgirêkê nehatiye avêtin.”
‘PÊVAJO DI ALIYÊ CIVAKÎBÛNÊ DE KÊM MA’
Gulbahar Ateş anî ziman ku di destpêka pêvajoyê de hêviyeke mezin hebû û wiha domand: “Salek berê, ez bi hêviyeke mezin ji qadê vegeriyam malê. Me hemûyan fêm kir ku pêvajo dest pê kiriye. Me jî xwedî li hêviyê derketin û li gorî wê bê westan xebitîn. Niha, gel xwedî li pêvajoyê derdikeve, lê neavêtina gavan di nava gel de bêbaweriyê çêdike. Gelê Kurd heta niha ji bo aştiyê tiştê ku ji destê wan hat kir. Piştî daxuyaniyê gelek civînên gel hatine lidarxistin; lê em dibînin ku hîn jî kêmasî hene. Divê ev kêmasî werin çareserkirin. Berfirehkirina ev rêya ku hatiye vekirin di destê gel de ye.”
