Dewleta Tirk a dagirker ku bi weke piştevanê sereke yê DAÎŞ’ê tê zanîn û bi dehan car jî bi belge hatiye piştrastkirin, hîn jî hewl dide gelek pîlanên xwe yên dijî gelê Kurd û gelên herêmê, bi rêya DAÎŞ’ê pêk bîne. Ji ber vê xwedî dike, perwerde dike, bi çek dike û di çarçoveya berjewendiyên xwe de bi kar tîne.
Piştî hilweşîna rejîma Baas’ê ya Sûriyeyê û hatine ser desthilatê ya komek din çekdarî ya weke HTŞ’ê dewleta Tirk jî bi çeteyên xwe yên bi navê, ‘Artêşa Millî ya Sûriyeyê’ êrişê herêma Firatê û bi giştî jî Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê kir. Ev êrişên çeteyên SMO’yê ya bi desteka hewayî ya dewleta Tirk a dijî Bendava Tişrîn û Pira Qereqozax û gundewarên herêmê dewam dike.
Parelelê van êrişan hate zanîn ku pîlaneke xeternak a dewleta Tirk heye careke din DAÎŞ’ê zindî bike û li dijî QSD’ê bixe tevgerê. Li gorî agahiyên ku ji çavkaniyeke taybet hatiye bidestxistin, di dawiya sala 2024’an de civîneke krîtîk a DAÎŞ’ê li paytexta Tirkiyeyê Enqereyê çêbûye û piraniya DAÎŞ’î yên tevlî civînê bûne jî yên Iraqê ne û xelkê Telafera Mûsilê ne.
Li gorî agahiyên ku hatin bidestxistin, civîn di 23.12.2024’an de li Enqereyê li mala berpirsekî DAÎŞ’ê yê bi navê Elî Serhan Silêman El-Mişko, ji aliyê berpirsê Meclîsa Leşkerî yê DAÎŞ’ê yê Tirkiyeyê Sebah Mihemed Elî El-Hemo ve hatiye çêkirin. Piraniya çeteyên beşdar bûne xelkê Telaferê ne û di navê de emîrê DAÎŞ’ê yê Mûsil, Enbar û Selehedînê jî hebûne.
Heman çavkaniya ku ji ber sedemên ewlehiyê nexwest navê wê were eşkerekirin jî têkildarî nasnameya çeteyên beşdarê civînê bûne jî van agahiyan da: ‘Emîr û berpirsê DAÎŞ’ê yê Enqereyê Talat Yunis Mihemed El-Şero, Ebdulhekîm Şêxo Ebdulezîz El-Şêxo, Îmad Xalid Welît Welît El-Izdo El-Rawî, Ebdulxenî Hesen Mihemed El-Silo, Raid Îsmaîl Ebas El-Nasir El-Heyalê beşdar bûne. Ev DAÎŞ’î piranî xelkê Telaferê ya Mûsilê ne. Di civînê de emîrên DAÎŞ’ê yê ji Mûsil, Enbar û Selehedînê berpirsin jî hebûye.’
Li gorî heman çavkaniyê armanca ji vê civînê êrişbirina ser herêmên dibin kontrola hêzên QSD’ê û Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê de bûye. Hate gotin, di civînê de ji çeteyan hatiye xwestin derbasî çolistana Sûriyeyê bibin hatiye kirin. Mebest ji çolistana Sûriyeyê jî Reqa, Dêrazor û Hesekê bûye.
Di vê civînê de hatiye gotin, divê li van herêman li dijî hêzên QSD’ê bikevin tevgerê da ku dest deynin ser hemû bîrên petrolê yên li herêmê û di destê QSD’ê de ne. Îstîxbarata Tirk jî garantî daye çeteyên DAÎŞ’ê dema ew di bejahî de êriş bikin, ew jî ji hewa ve alîkarî bidin wan û bi vî şêwazî êrişê Hesekê, Dêrazor û Reqayê bikin.
Berpirsê Meclîsa Leşkerî ya DAÎŞ’ê Sebah Mihemed Elî El-Hemo ji beşdarên civînê xwestiye her emîrek 10 çeteyên girêdayî xwe bişîne Sûriyeyê û meaşê wan jî mehane 800 dolarê Amerîkî ji aliyê dewleta Tirk ve were dayîn, pêwîstiyên malbatên wan jî ji aliyê dewleta Tirk ve werin pêşwazîkirin. Bi taybet alîkarî ji bo malbatên DAÎŞ’î yên li Tirkiyeyê were kirin. Hate zanîn berpirsên çeteyên DAÎŞ’ê yên wekî Qasim Selîm Mihemed El-Heneş û Newzed Mihemed Elî-El Şeleş xwe pêşniyar kirine.
Hêjayî bibîrxistinê ye ev demeke dirêj e dewleta Tirk a dagirker hewl dide zîndanên çeteyên DAÎŞ’ê tê de tên girtin û dibin kontrola QSD’ê de ne teslîmê HTŞ’ê werin kirin. Di rewşeke berovajî de gefa bi xwe mûdexele bike û bixe bin kontrola xwe de li hêzên navneteweyî û Rêveberiya Xweser dixwe. Berê jî hewldaneke dewleta Tirk li dijî girtîgeha Xwêran a Hesekê çêbûbû!
Balkêşe çeteyên tevlî civînê bûne piranî Iraqî ne û ji Mûsilê ne. Di pîlanê de Hesekê ku heye û cîranê Şengalê ye, ev jî xeteriya careke din vegera DAÎŞ’ê li Şengalê çêdike, di serî de Êzidî metirsî ji bo hemû gelên herêmê çêdike! Balkêşe mehek piştî vê civîna li Enqereyê hate lidarixstin, li ser daxwaza hinek fraksyonên Sûne yên nêzî dewleta Tirkin, parlementoya Iraqê proje yasaya Efûya Giştî erê kir. Tê zanîn bi sedan DAÎŞ’î di zîndanên Iraqê de ne û ew jî ber efûyê dikevin.
