Emmeline Pankhurst weke yek ji kesayeta herî girîng a têkoşîna mafên jinan navê xwe li dîrokê neqişand. Emmeline Pankhurst a ku di 14’ê Tîrmeha 1858’an de li bajarê Manchester a Îngilîstanê ji dayik bû, bi têkoşîna xwe ya wêrek û biryardar a ji bo mafê dengdanê yê jinan tê naskirin. Tevgera femînîst a ku di bin pêşengtiya wê de teşe girt, bû yek ji kevirên bingehîn ên demokrasiya nûjen.
Emmeline Pankhurst, di malbatek ku nirx dida wekheviya siyasî û civakî de mezin bû. Malbatê di aliyê perwerdehiyê de piştgiriyek mezin da wê û vê yekê hişt ku di temenekî biçûk de bikeve ferqa mafên jinan. Emmeline Pankhurst di sala 1879’an de bi reformxwazê civakî Richard Pankhurst re zewicî. Richard Pankhurst parêzerek ku mafê dengdanê yê jinan diparast û ev piştgirî di têkoşîna femînîst a Emmeline de rolek girîng lîst.
TÊKOŞÎNA WÊ YA JI BO MAFÊN JINAN
Emmeline Pankhurst di sala 1903’yan de, Yekîtiya Civakî û Siyasî ya Jinan (WSPU) ava kir. Ev rêxistina ku bi dirûşmeya “Çalakî ji gotinê girîngtir e” dest bi xebatên xwe kir, ji bo mafên hilbijartin û hilbijirîna jinan çalakiyên radîkal pêk anîn. Li gel xwepêşandanên aştiyane, çalakiyên li qadên giştî, grevên birçîbûnê û heta êrîşên li dijî avahiyên hikûmetê hatin pêkanîn. Emmeline Pankhurst û şopînerên wê gelek caran hatin girtin, lê wê qet dev ji têkoşîna xwe bernedan.
PÊVAJOYA GIRTIN Û GREVÊN BIRÇÎBÛNÊ
Emmeline Pankhurst û şopdarên wê gelek caran hatin girtin. Di dema ku di girtîgehê de bû bi çalakiyên grevên birçîbûnê re bala hikûmetê kişand. Rayedarên Îngilîstanê li dijî van grevan politikaya bi zorê xwarin dayîn da meşandin. Lê belê van zextan tevgera jinan hîn xurtir kir û piştgiriya gel girt.
SERKETIN Û MÎRATEYA LI DU XWE HIŞTÎ
Bi destpêkirina Şerê Cîhanê yê Yekem re, Emmeline Pankhurst û şopdarên wê ji bo balkişandina li ser tevkariya jinan a di pêvajoya şer de têkoşîna xwe ji bo demekê rawestandin. Tevlîbûna jinan a di nava hêza kar de bû sedema guhertina helwestên li hember mafê dengdanê. Di dawiyê de, di sala 1918’an de, li Îngilîstanê jinên ji hin temen û mercan, mafê dengdanê wergirtin. Di sala 1928’an de, mafê dengdana wekhev ji bo hemû jinan bi awayekî fermî hat dayîn, lê Emmeline Pankhurst berî ku vê serketina mezin bibîne di heman salê de jiyana xwe jidest da.
Mîrateya Emmeline Pankhurst ne tenê bi têkoşîna wê ya ji bo mafên jinan, di heman demê de bi bîrdariyên ku li ser navê wê hatine çêkirin jî, zindî tê girtin. Bîrdariyên wê yên li Victoria Tower Gardens a Londonê û li Meydana St Peter’s ya Manchesterê têkoşîna wê ya ji bo mafên jinan nemir dike. Di sala 2018’an de ji bo bîranîna 100’emîn salvegera mafê dengdanê yê jinan li Manchesterê bîrdariyek wê yê nû hate çêkirin. Ev bîrdarî nîşana wê yekê ne ku têkoşîna wê ji bo nifşên siberojê jî wek îlhamek berdewam dike.
Emmeline Pankhurst pêşengek ku bi wêrekî, biryardarî û baweriya xwe ya bêdawî ya ji bo mafên jinan mohra xwe li dîrokê xist. Têkoşîna wê îro jî ji bo parêzvanên mafên jinan dibe îlham. Li ser destketiyên ku li Îngilistanê û hemû cîhanê di mafên wekhev de hatine bidest xistin xwedî bandoreke mezin e. Têkoşîna wê, wê weke mîladeke girîng her were bîranîn.
Çavkaniya wêneyê: Wikimedia Commons
