Kongreya Demokratîk a Gelan (HDK) ku piştî Banga Aştî û Civaka Demokratîk a Rêber Apo di 27’ê Sibata 2025’an de li gelek herêmên Tirkiyeyê bi rêxistinên civakî yên sivîl û gel re hevdîtin lidar xist û hewl dide pêvajoyê ji civaka Tirkiyeyê re vebêje. HDK’ê di nava du hefteyên dawî de di çarçoveya “Civînên avakirina aştiyê” de ji derdorên cuda yên civakê re qala pêvajoyê dike.
Hevberdevkê HDK’ê Alî Kenanoglû li ser karên HDK’ê û çavdêriya civaka Tirkiyeyê ji ANF’ê re axivî.
Kenanoglû bi bîr xist ku heman piştî destpêkirina wezîfeya wan a hevberdevkê ya bi Meral Daniş Beştaş re pêvajoyê destpê kir û anî ziman ku bi destpêkirina pêvajoyê re weke HDK’ê wan bi beşên cuda yên civakê re dest bi kombûnan kirin. Kenanoglû got, “Ji bo danîna hîmên civakî yên vê pêvajoyê em kar dikin. Me ji aliyekî ve konferans lidar xist, li aliyê din jî kampanya îmzeyan ji bo aştiyê dan destpêkirin. Wekî din bi navê ‘Civînên Aştî û Civaka Demokratîk’ me li gelek herêmên Derya Reş, Egeyê, li gelek gund, bajarokan li nava saziyên baweriyê û komeleyan civîn lidar xist. Li ser wateya pêvajoyê, armanca wê û sedema xwedîderketina li pêvajoyê hevdîtin kir.
Ji ber vê yekê pêwîstî bi vî karî hebû: Mixabin ev pêvajo ne weke pêvajoya beriya niha (2013-2015) ye ku hingî xwedîderketinek lê hebû, ji civakê re dihate ragihandin. Wê demê desthilatdariyê ‘Heyeta Mirovên Aqilmend’ ava kiribû; derfetên dewletê bi kar dianî û li bajaran civîn lidar dixist, ji rûspiyan re qala pêvajoyê dikir.
Lê niha desthilatdarî vê pêvajoyê bi navê ‘Tirkiyeya bê teror’ bi rengekî ku ne li gorî ruhê pêvajoyê ye ji bo propagandaya xwe vedibêje. Qenalên alîgirê desthilatdariyê zimanê desthilatdariyê bi kar tînin, medya ku îdîa dike ew muxalîf e nêzîkatiyeke li dijî pêvajoyê nîşan dide. Lewma barê gihandina pêvajoyê ya ji civakê re li ser milê me ye; yanî saziyên tevgera Kurd û saziyên weke HDK’ê vî barî radikin. Gelek beşên civakê haya xwe ji pêvajoyê nîne. Di heman demê de ji ber dezenformasyonê jî pêvajo di nava helwesteke dijberiyê û şaş de tê nirxandin. Me ev yek di civînan de bi şênberî dît.”
‘DIVÊ AGAHIYA RAST BIGIHÊJE CIVAKÊ’
Kenanoglû ragihand ku bi taybetî mehên havînê li gelek herêmên Derya Reş û Egeyê bi beşên cuda re civîn lidar xistin, qala pêvajoyê kirin, hewl dan daxwaza aştiyê xurt bikin û axaftina xwe bi vî rengî dewam kir, “Jİ ber vê jî mehên havînê em berê xwe didin herêman. Li Derya Reş li bajarên weke Ordû, Samsûn, Çorûm, Tokat, Sêwasê heta bi gundan me hewl dan serdanan bikin, qala pêvajoyê bikin û bersivê bidin pirsan. Zivistanê jî li Stenbol, Îzmîr, Enqereyê bi komeleyên herêman, yanî bi beşên civakî yên ku ne nêî tevgera Kurd in, kar bikin. Ev yek karekî di çarçoveya ‘Civînên avakirina aştiyê’ de ye.
Aştî bi qebûlkirina civakê dikare ava bibe. Birêz Ocalan jî dibêje; Em dibêjin ‘Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk’. Ji bo afirandina daxwaza civakê, xwedîderketin û avakirina civaka demokratîk divê têkoşîneke hevpar bê meşandin. Ji bo vê jî divê agahiya rast ji civakê re bê ragihandin.
Bi vê armancê me bi Artvîniyan û Çorûmiyan re civîn kirin. Li Stenbolê me serdana Tokatiyan kirin, serdana cemxaneyan kirin. Em bi civaka Elewî re civiyan. Niha jî ez ê biçim Îzmîrê. Armanca me ew e ku em fikaran ji nava civakê rakin, bersivê bidin pirsan û ji bo pêvajo bi rengekî rast bi pêş ve biçe piştgiriya civakî werbigirin.”
‘EM HEVDÎTINÊN XWE DIKIN RAPOR Û JI BIRÊZ OCALAN RE RADIGIHÎNIN’
Alî Kenanoglû diyar kir ku HDK bi van civînan namîne, rewşa di civînan de derdikeve holê dikin rapor, piştre jî van têkiliyên xwe dewam dikin û got, “Em vê dikin: Destpêkê pirs û fikarên têkildarî pêvajoyê werdigirin, dikin rapor û ji muxataban re dişînıin. Raporên me hene ku me beriya niha ji Girava Îmraliyê re nivîsandin. Birêz Ocalan jî meraq dike ku civak vê pêvajoyê çawa fêhm dike, giraniyê dide ser kîjan mijaran; ev rapor ji wir re jî tê ragihandin.”
‘FOBIYA OCALAN A KU JI ALIYÊ DESTHILATDARIYÊ VE HATIYE AFIRANDIN HÎN NEHATIYE ŞIKANDIN’
Kenanoglû destnîşan kir ku bandora polîtîkayên şoven û nijadperest ên ku desthilatdarî zêdeyî pêncî sal e dimeşîne wê bi hêsanî neyê şikandin, lê belê ‘fobiya Ocalan’ a ku di nava civakê de hate afirandin êdî dişikê û got, “Ne gelekî hêsan e ku mirov bibêje ‘şikestiye’, lê belê başbûne, pêşketinek heye. Li cihê ku em serdana wan dikin, em li ‘fobiya Ocalan’a a ku dewletê afirandiye û li dijberiyê rast tên. Mirovan navê Ocalan timî bi gotinên nebaş bihîstiye. Dema ku em dibêjin ‘Birêz Ocalan’ an jî ‘Ocalan’ rûyê wan balkêş dibe. Em vê vedibêjin, qala sedeman dikin. Yek ji pirsên bi giranî têne kirin bi vî rengî ye: Kûrbûneke ewqasî zêde ya Ocalan çima ye? Başkirina mercên wî yên jiyanê yan jî naskirina mafê hêviyê wê meseleyê çareser bike? Em jî qalê dikin bê çima pozîsyona xwediyê vî karî girîng e û ev tê fêhmkirin.”
‘CIVAK NÊRÎNÊN OCALAN MERAQ DIKE’
Kenanoglû anî ziman ku di mijara aştî û jiyana bi hev re ya civaka Tirkiyeyê de wan dîtin ku li gel polîtîkayên desthiltadariyê jî civak xwedî nêrîneke hişk nîne û got, “Divê mirov vê yekê bi du qonaxan binirxînin. Ya yekemîn, li ser serketina pêvajoyê gumanên cidî, bêbawerî heye. Sedema vê bêbaweriyê jî tevgera Kurd nîne; bi temamî ji ber desthilatdariyê ye. Di serî de Demîrtaş û Yuksekdag bernedana hevalan, bicihnenanîna biryarên Dadgeha Destûra Bingehîn a Ewropayê û operasyonên li ser şaredariyan bawerî kêm kiriye. Li gorî salek û nîv a beriya niha bêbawerî îro zêdetir e û mixabin desthilatdarî ji aliyê afirandina vê bêbaweriyê ve serketî ye.
Lê belê di mijara jiyana bi hev re ya bi Kurdan re li gel ewqas propagandayê jî me dît ku nêrîneke hişk a dijber nîne. Pozîsyoneke civandina li hev a bi nêrîna ‘Bila şer nebe, çek bêdeng bibe, her kes mafê xwe yê demokratîk bi kar bîne’ heye. Pirsgirêk bi temamî ji ber bêbaweriya ji helwesta desthilatedariya AKP’ê ye.”
Kenanoglû diyar kir ku li her cihê ew serdana wê dikin gotinên ‘cihêkariyê’ gelekî zêde bûn, lê niha ev bi temamî hatiye şikandin û got, “Vê yekê meraq dikin: Bi rastî jî çi dixwazin, gelo daxwaza wan hemû têkildarî meseleya Kurdan e? Pirsên bi vî rengî tên. Dipirsin, ‘Derd çi ye, çareseriyê çawa formule dikin?’ Li ser nîqaşên têkildarî sosyalîzmê dipirsin, ‘Gelo hîn jî nêrîneke bi wî rengî heye?’
Mirov dikare vê hîs bike. Eger derfetên ragihandinê ji Birêz Ocalan re bêne afirandin û ew karibe bi xwe biaxive, ev pêvajo wê hîn bi hêsanî bi pêş ve biçe. Ji ber ku em vebêjin, lê belê vegotina me heta cihekî têrê dike.”
