Li bajarên Kurdistanê fikarên li ser bikaranîna madeyên narkotîkê, çetebûyîn û dejenerebûna civakî zêde dibin. Rêxistinên mafên mirovan bi taybetî destnîşan dikin ku ciwan û zarok dibin hedef û ev jî dikare ciwanan bi rengekî cidî ji jiyana civakî qut bike.
Aktîvîstê “Platforma Şiyar Be ya têkoşîna li dijî narkotîkê” û psîkolog Recep Orûç bandora bikaranîna narkotîkê ya li ser civakê ji ANF’ê re nirxand.
Orûç diyar kir ku bikaranîna narkotîkê demeke dirêj e di rojeva bajaran de ye lê belê 5-6 salên dawî gihîştiye asteke gelekî giran û got, “Ya rast divê mirov bi rengekî yekpare binirxîne. Divê tenê bi qadekê nenirxînin. Dema ku em bi yekpare nêzîk bibin hingî em ê karibin pêvajoyên çareseriyê jî bi rengekî yekpare ava bikin û bi pêş ve biçin. Di vê mijarê de mirov dikare qala gelek sedem û bandoran bikin. Dikarin qala dibistan, malbat û çareseriya civakî û krîzên sîstemî bikin. Her yek ji van divê bi taybet bêne nirxandin. Polîtîkayên şerê taybet bêguman sedem û bandorek e, lê belê yekane nîne.”
Orûç anî ziman ku eger pirsgirêka madeyê tenê bi krîzên sîstemî bê vegotin, hingî civak wê berpirsyariya xwe binixumîne û destnîşan kir ku li hemberî polîtîkayên şerê taybet divê sekneke civakî bê nîşandan. Orûç got, “Eger li hemberî polîtîkayên şerê taybet em nikaribin civakê biparêzin, ev polîtîka wê hişmendiya civakî hîn bêhtir parçe bike. Lewma divê mirov mijara avakirinê daxîne asta civakê, têkoşîna civakî xurt bike.”
Di dewama axaftina xwe de Recep Orûç bi bîr xist ku dema pirsgirêka narkotîk û çetebûnê hate nirxandin divê tenê bi rengekî statîstîkî neyê nirxandin û got, “Girîng e mirov mirov û civakê bi yekpare binirxîne, mirov ji statîstîkbûnê derxîne. Ji ber ku her yek xwedî çîrokekê ye. Heta ku bi wan çîrokan nizanibe em nikarin avabûnekê jî çêbikin. Weke ku em hemû znain, zarokên di 7, 8, 9 salî de di dema herî bi meraqê de ne. Ew meraq berê mirov bide ku, ew zarok jî ber bi wê ve dikare biçe. Xeterî jî ji vir destpê dike. Sîstem baş zane ku bala zarok dikare ber bi ku ve bê birin. Zarokekî niha 8 salî, piştî 15-20 salan wê bibe ciwanek an jî nifşekî paşerojê temsîl bike. Her ku em nifşekî winda dikin, di heman demê de em paşerojê jî winda dikin.”
Orûç destnîşan kir ku ji ber vê yekê parastina paşeroja zarok û ciwanan divê weke berpirsyariyeke civakî bê dîtin.
Psîkolog Recep Orûç di mijara parastina zarok û ciwanan de anî ziman ku li gel mirovên bi bikaranîna narkotîkê ketine, divê ew bala xwe bidin ser ciwan û zarokên ku madeyan bi kar nîne û got, “Motîvasyona me ya bingehîn divê ev be: Kesên ku em ji xwe re bikin armanc divê ew kesên madeyê bi kar tînin an jî namzet bin? Herdu jî gelekî girîng e, lê belê divê beriya her tiştî em wan kesan biparêzin ku dikarin madeyên bi kar bînin. Ji ber ku em hemû namzet in. Ji zarokê 3 salî heta bi mirovê 60 salî her kes di nava mercên cuda de dikarin bikevin bin rîskê. Divê em nîqaşa wê yekê bikin ku çawa dikarin pêşî lê bigirin. Eger em nikaribin vê seknê biafirînin, hingî em ê paşeroja xwe ber bi tarîtiyê ve bibin.
Divê du xet bêne avakirin: Ya yekemîn bi yên ku madeyê bi kar tînin em çawa dikarin bimeşin. Ev girîng e, karekî pêwîst û hêja ye. Lê belê xeta têkoşîna civakî divê em li ser wê yekê ava bikin ku çawa karibin nehêlin mirov berê xwe bidin madeyê. Ji ber ku meseleya me ya esasî ev e. Eger em vê pêvajoyê nesekinînin hejmar wê zêde bibe. Eger em nikaribin xet têkoşînê ava bikin, her roj wê hîn bêhtir mirov bikevin bin vê rîskê.”
Recep Orûç destnîşan kir ku divê hemû beşên civakê di vê pêvajoyê de bi berpirsyariyê rabin.
