Filmçêker û akademîsyen Can Candan diyar kir ku akademî û huner jî ji bo avakirina aştiya mayînde, xwedî berpirsyariyên pir girîng e û got, “Zanîngeh, akademîsyen û hunermend bi berhem û gotinên xwe dikarin civakê ronî bikin, mijarên zehmet nîqaş bikin, pêşdarizandinan û qedexeyan bişkînin. Ev pêvajo divê tenê ji siyasetmedaran re neyê hiştin; akademîsyen û hunermend jî divê bikevin hewldanê.”
Filmçêker û akademîsyen Can Candan têkildarî zextên li ser Zanîngeha Bogazîçî, Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk û berpirsyariyên derdorên akademî û hunerê yên ji bo aştiyê, ji ANF’ê re axivî.
Can Candan diyar kir ku Zanîngeha Bogazîçî di Çileya 2021’an de ji aliyê desthilatdariya siyasî ve hate desteserkirin û li dijî vê yekê akademîsyen, xwendekar, kesên mezûn bûne û xebatkarên zanîngehê bi rêbazên cur be cur berxwedanê raber dikin. Can Candan destnîşan kir ku ew xweseriya zanîngehê, azadiyên akademîk û demokrasiyê diparêzin û ew vê yekê ji bo tevahî zanîngehên Tirkiyeyê dixwazin.
Can Candan bilêv kir ku ji ber zextên li ser zanîngehê gelek mamoste neçarî teqawidiya zû yan jî îstîfayê hatin kirin û got, bêmafiya rêveberiya qeyim ne tenê li hemberî mamosteyan e, di heman demê de li xwendekar û civakê jî tê kirin. Can Candan destnîşan kir ku ew van bêhiqûqî û bêmafiyan qebûl nakin, dest ji pîvanên xwe û têkoşînê bernadin.
‘AKADEMÎ Û HUNER DIVÊ JI BO AŞTIYÊ HILBERÎNE’
Can Candan ragihand ku nebûna şer helbet ji bo aştiya mayînde û veguherîna demokratîk gaveke pir girîng e û got, “Lê belê, gelek tişt hene ku divê di vê pêvajoyê de bên kirin. Ez difikirim ku akademî û huner jî ji bo avakirina aştiya mayînde, xwedî berpirsyariyên pir girîng e. Zanîngeh, akademîsyen û hunermend bi berhemên xwe û gotinên xwe dikarin civakê ronî bikin, mijarên zehmet nîqaş bikin, pêşdarizandinan û qedexeyan bişkînin, rêyên nû, nêrîn û fikrên nû hilberînin û mîna di pêvajoya avakirina aştiyê de civakê hîn pêşdetir bibe. Ji bo evane pêk werin jî, divê li pêşiya azadiyên akademîk û azadiya îfadeyê ti astengî nebin.”
Can Can destnîşan kir ku têkiliya huner û hevrûbûnê hem weke giştî ji bo hunerê hem jî weke taybet ji bo sînemayê girîng e û got, “Li Tirkiyeyê gelek belgefilm tên hişê min ku meseleya wan a sereke hevrûbûn e. Mesele belgefilmên ‘Dersim 38’ û ‘Girtîgeha Hejmar 5’ ên Çayan Demîrel, ‘Strana Nahîde’ û ‘Kerboran’ ên Berke Baş û ‘Hukmê Qanûnê’ ya Nejla Demîrcî tên hişê min. Di pêvajoya îro de jî fêmkirina hevdû û hevrûbûna bi rastiyan, xwedî cihekî pir girîng e.”
‘TÊKOŞÎN PIR GIRÎNG E’
Can Candan diyar kir ku desteka ji bo hunermendan her diçe kêm dibe û anî ziman ku zext hunermendan diwestînin. Candan da zanîn ku lewma hin hunermend – mîna hin akademîsyenan – dikevin nava hewldanê ku ji dervey Tirkiyeyê jiyanekê ji xwe re ava bikin û got, “Tevî her tiştî mayîna li vir, hebûna hunermendên ku têkoşînê didomînin û li ber xwe didin jî, pir girîng e.”
Can Candan destnîşan kir ku ciwan di bin zextên cur be cur ên şer û rejîma siyasî de mezin dibin û got, “Divê ciwan jî tevlî pêvajoyên ku siberoj têde tê diyarkirin, bibin, berpirsyarî bigirin û tevkariyê bikin. Divê hêza xeyalkirinê û ciwan li plana pêş bin.”
Can Candan ragihand ku pêvajoya aştiyeke mayînde, di heman demê de tê wê wateyê ku hemû astengiyên li pêşiya azadî û mafên esas bên rakirin û got, “Pêvajo divê tenê ji siyasetmedaran re neyê hiştin. Divê akademîsyen û hunermend jî weke aktorên aktîf tevkariyê li vê pêvajoyê bikin. Ji bo vê jî divê hawira tirs û zextan demildest ji holê were rakirin, biryarên daraza siyasî bên sererastkirin û azadiya îfadeyê were parastin.”
