2’yemîn Forûma Avê ya Mezopotamyayê ya ji aliyê Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê, Forûma Avê ya Mezopotamyayê û Tevgera Ekolojiyê ya Mezopotamyayê ve tê lidarxistin, dest pê kir. Di forûma ku wê sê rojan berdewam bike de wê mijarên weke ava li Mezopotamyayê, pirsgirêk û polîtîkayên avê yên Îran, Iraq û Sûriyeyê werin nîqaşkirin. Li gel Rojhilata Navîn û Tirkiyeyê wê ji UNESCO’yê jî beşdar hebin û wê têkildarî polîtîkayên pergala kapîtalîst a avê dike amûreke şerî jî rêyên çareseriyê werin goftûgokirin.
Yek ji beşdarên forûmê Ekolojîst Beyza Ustun bi taybetî bal kişand ser êrîş û polîtîkayên sermayayê yên li ser ava li Mezopotamyayê. Beyza Ustun got ku ‘’Li gel aşitiyê wê av jî azad bibe’’ û diyar kir ku ava ku ji herka xwe ya xwezayî tê qutkirin veguheriye krîzekê û divê li hemberî vê yekê têkoşîn were meşandin.
Beyza Ustun, di 2’yemîn Forûma Avê ya Mezopotamyayê de diyar kir ku polîtîkayên li herêmê ên li ser avê hem gefan li xwezayê dixwe hem jî li civakan û nerazîbûnên xwe nîşan dan ku av kirine daneheveke sermayeyê. Beyza Ustun da zanîn ku sedema beşdarbûna gelên li Mezopotamyayê, rêxistinên ekolojiyê, aktîvîst, siyasetmedar û lêkolîneran a ji vê forûmê re ‘’parastina av û jiyanê ye’’ û destnîşan kir ku ev pêvajo bes ne hawirdorîye di heman demê de têkoşîna polîtîk û civakî ye û got: ‘’Em weke ew kesên ku girîngiyê didin polîtîkayên li ser avê, dixwazin avê biparêzin, li vir in.’’
‘KORTALA MEZOPOTAMYAYÊ DI BIN ÊRÎŞEKE KÛR DE YE’
Li gorî Beyza Ustun polîtîkayên avê yên li Rojhilata Navîn û bi taybetî jî li ser Mezopotamyaya Rojava ji pêvajoyeke kûr a veguherinê re derbas dibe. Hewla pergala kapîtalîst netewedewletan a kontrolkirina çavkaniyên avê bi awayekî rasterast gefan li jiyana li herêmê dixwe.
Beyza Ustun diyar kir ku li gel biryarên ku di Konferansa Dublînê ya 1992’yan de hatine standin av ji mafekî mirovan hatiye derxistin û kirine weke objeke bazirganiy û ev yek anîn ziman: ‘’Pergala kapîtalîst, emperyalîzmê jî dixe li dû xwe biryarên navneteweyî bi netewe dewletan dide sepandin. Di vê pêvajoyê de hebûnên xwezayî, pergalên xwezayî û av tevî ku çavkaniyên bingehîn ên hemû zindiyan in jî tên objekirin.’’
Ustun bi bîr xist ku li gel biryarên konferansê av ji mafekî mirovan hatiye dûrxistin û ew kirine weke objeyeke bazirganiyê.
‘AV, JI HERKA XWE YA XWEZAYÎ HATE QUTKIRIN’
Beyza Ustun anî ziman ku polîtîkayên li seravê yên li Tirkiye û welatên li derdora wê ev demeke dirêj e zirarê didin xwezayê û got: ‘’Li gel bendav, projeyên enerjiyê û projeyên şîrketên mezin av ji herka xwe ya xwezayî hatiye qutkirin; hebûna hevpar ya gelan, zindiyan û hemû pergalên xwezayî kirine daneheveke sermayeyê.’’
Ustun destnîşan kir ku ev pêvajo bes ne avê di heman demê de daristanan, qadên çandiniyê û hevsengiyên ekolojîk tune dike û ev yek anîn ziman: ‘’Bidestnestina avê tê wateya bidestnexistina jiyanê jî. Kî avê bi dest dixe? Bes kesên sermayedar û pereyên wan hene. Polîtîkayên dewletê jî vê yekê rewa dike.’’
‘AV KIRIN STRATEJIYEKE ŞERÎ’
Beyza Ustun diyar kir ku polîtîkayên li sera vê tên meşandin şer û pevçûnên li herêmê jî kûrtir dikin, mînakên Îsraîl-Filistînê û Rojava bi bîr xistin. Ustun abî ziman ku êdî av bûye perçeyekî stratejiyên şerî û got: ‘’Bidestxistina avê tê wateya bidestxistina jiyanê. Ev tê wateya destwerdane bi awayekî rasterast ya li ser jiyana gelan.’’
‘JI BO JIYANA HEMÛ ZINDIYAN DIVÊ TÊKOŞÎN WERE MEŞANDIN’
Beyza Ustun got ku ji bo şikandina vê hegemonyayê divê li hemberî kapîtalîzm, aqilê baviksalariyê û destwerdanên sermayeyê yên bi hinceta polîtîkayên ewlehiyê tên kirin, were sekinîn û ev yek anîn ziman: ‘’Îro em weke kesên ku parastina avê dikin li hemberî kanên madenan, HES’an, RES’an û GES’an zordestiyên ku ketine hemû qadên xwezayê bes ne ji bo jiyana xwe ji bo jiyana hemû zindiyan têdikoşin. Armanca forûmê, parastina avê û nîqaşkirina awayên jiyanê yên li hemberî pergalê ye. Em qala kontrolkirina avê nakin, em qala kontrolkirina pergala ku mudaxeleyî avê dike, dikin. Em qala wê yekê dikin ku bêyî ku pergala kapîtalîst jiyanê bi dest bixe, em ê çawa wê bidomînin, dikin.’’
‘TIŞTA KU EM JÊRE DIBÊJIN KRÎZA AVÛHEWAYÊ, KRÎZA AVÊ YE’
Beyza Ustun diyar kir ku di bingeha krîzên li seranserê jiyanê rû didin de destwerdanên li ser avê hene û got: ‘’Tişta ku em jêre dibêjin krîza avûhewayê di rastiyê de krîza avê ye. Ji ber ku çerxa avê têk diçe, hevsengiya atêosferê jî guherî. Bahoz, ziwabûn û lehî hemû encamên van derstwerdanan in.’’
Beyza Ustun da zanîn ku şer û pevçûnên ku ji aliyê pergalan ve tên afirandin êdî wê li ser xwegihandina avê pêş bikevin û ev yek anîn ziman: ‘’Talûkeya rastîn, ferqa di navbera kesên ku dikarin xwe bigihînin avê ya kesên ku nikarin xwe bigihînin avê de ye. Li cîhaneke ku lê av tune ye, tu zindî nikarin bijîn. Ji ber vê yekê em têkoşînê bes ne ji bo însanan di heman demê de ji bo dewama jiyanê dimeşînin.’’
Beyza Ustun di dawiya axaftina xwe de destnîşan kir ku azadbûna avê mifteya aşitiyê ye û got: ‘’Azadbûna avê, aşitî ye. Li gel aşitiyê wê av jî azad bibe, gel wê avê azad bikin. Em weke kes li vir kom bûne û nîqaş dikin û bi hev re li rêya xwe digerin.’’
