Venezuela, ji dema serokatiya Hugo Chávez Frías ve, projeyek siyasî pêş xist ku hebûna rêgezên rêveberiya paralel dixwest: Li aliyekî avahiya dewletê ya kevneperest, li aliyê din jî rêxistinên gelê komunal ên ku li derveyî avahiya dewletê têne birêxistinkirin. Peyama bingehîn a Chávez ew bû ku divê komûn xurt û xweser bin, da ku li hember meyla dîrokî ya dewletê ya navendîkar û tekelsazkar bikaribin rawestin. Lê Chávez di jiyana xwe de nikarîbû vê projeyê bi temamî bîne cih. Paşê, di serdema hikumeta Nicolás Maduro de, polîtîkayên cihêreng ên ku hatin sepandin, di pratîkê de dewlet û bazara kapîtalîst xurt kirin û daxwaza destpêkê ya ber bi xweseriya komûnal qels kir.
Di vê çarçoveya êrişên heyî û bilindbûna aloziyan de, dewleta Venezuela ji bo mîsogerkirina parastina welat dîsa serî li hêza komûnên gel dide. Ji ber ku tê fikirîn ku civakek xurt û rêxistinkirî ji bo li hember hêzek hegemonîk a bi leşkerî bisekîne encex dikare bi berxwedana komûnan serbikeve.
Îro li kolanên bajarên Venezuela dîmenên dijber têne dîtin: li aliyekî komên muxalîf li ber wêneyên ku Maduro dibin DYE’yê pîrozbahiyê dikin û vê wekî “dawiya dîktatoriyê” binav dikin, li aliyê din jî meşên mezin ên gel çêdibin û êrişên emperyalîst şermezar dikin û ji bo parastina Şoreşa Bolîvarî bangawaziya rêxistinkirinê dikin. Bersiva ku gelê Venezuela û komûn wê bidin, wê diyarker be ka DYE dikare hikumetek li gorî berjewendiyên xwe ferz bike an na.
GIRÎNGIYA PIŞTGIRIYA NAVNETEWEYÎ YA BI VENEZUELAYÊ RE
Îro sibê, piştî êrişên DYE yên li ser Venezuela’yê, li Kolombiyayê gelek protesto hatin lidarxistin. Bi bangawaziya Kongreya Gelan, li ber Konsolosxaneya Venezuela’yê ya li Bogotáyê çalakiyek ji bo piştgiriya gelê Venezuela’yê hate lidarxistin. Rêxistinên civakî, parêzvanên mafên mirovan, komên siyasî, navên ji cîhana akademîk û rêberên civakî yên ji nerînên cuda, hemû bi hev re dengê xwe li dijî emperyalîzma DYE’yê bilind kirin.
Profesorê zanîngehê yê Venezuelayî Francisco González ku ji Venezuela’yê hatibû Kolombiyayê, di çalakiyê de axaftinek wiha kir:
“Gelê Venezuela ji bo vê êrişê demeke dirêj amade bû. Di van pênc mehên dawî de gelê me xwe rêxistin kir. Em baweriya xwe bi dewleta burjuwa naynin, em baweriya xwe bi hêza şoreşger a hemû gelên Amerîkaya Latîn tînin. Hêzên çekdar gelê Bolîvarî terk kirin. Gelên Amerîkaya Latîn wê emperyalîzmê bi dawî bikin.”
Rêberek civakî ya ji Partiya Kolombiya Humana jî ev tişt lê zêde kir:
“Ev êriş ne tenê bi Venezuela’yê re sînordar bimîne, îhtîmal e ku derbasî Kolombiyayê jî bibe. Divê em serweriya ku me avakiriye û gelê xwe biparêzin. Em ê bi piştgiriya gelê Venezuela’yê vê bikin. Divê em bibin yek û cudahiyên xwe bidin aliyekî. Ji bo serweriya Kolombiya, Venezuela û hemû Amerîkaya Latîn divê em bibin yek. Em ji têkoşînê re amade ne.”
Endamekî Sendîkaya Karkerên Neteweyî jî çalakiyê bi van gotinan vegot:
“DYE di belgenameya Stratejiya Ewlehiya Neteweyî ya ku di 4’ê Kanûnê de weşandiye de, xwestina kontrolkirina tamamî ya Amerîkaya Latîn û çavkaniyên wê eşkere kiriye. Tiştê ku dikare li hember vê emperyalîzmê raweste tenê berxwedana biryardar a gelan e. Em ê li Kolombiyayê bêdeng nemînin. Em ê ala berxwedanê li dijî emperyalîzmê bilind bikin.”
Protesto û çalakiya piştgiriyê ya ku sedhezaran kes beşdar bûn, nîşan da ku gelê Kolombiyayê jî bi heman tehdîda Donald Trump re rû bi rû ye û ji bo berxwedanê amadekarî dikin.
Bûyera li Venezuela’yê bi tena serê xwe pêknaye. Welatê cîran Kolombiya jî bi zordariya siyasî ya zêde ya DYE re rû bi rû ye. Donald Trump, Serokê Kolombiyayê Gustavo Petro bi eşkere tehdît kir û ew bi destûrdana hilberîna kokainê tawanbar kir. Ev dubarekirina heman gotara “narkoterorîzmê” ye ku ji bo êrişên li ser Venezuela’yê wekî hincet tê bikaranîn e.
Ji ber ku di nav sînorên Kolombiya de bi kêmanî 12 navendên leşkerî yên Amerîka hene, ji bo operasyonên leşkerî yên muhtemel li ser Venezuela’yê roleke stratejîk dilîze. Her wiha hebûna hikumetek çepgir jî ji bo berjewendiyên DYE’yê acizker e. Ji ber vê yekê, îhtîmala ku tiştên li Venezuela’yê qewimîn bandoreke rasterast li ser Kolombiyayê bikin zêde ye.
Li derveyî herêmê, êrişa li ser Venezuela’yê nîşan dide ku şer di asteke gerdûnî de ketiye roteyeke nû. Filistîn wekî laboratuarekê zora leşkerî kar anîn û niha Venezuela wekî mînakekê derdikeve pêş ku ev sepandin dikarin li her derê cîhanê bêne bikaranîn. Di vê çarçoveyê de, slogana “îro Gaze, sibê em” ya ku Zapatîstan di civînên navneteweyî yên Tebaxa 2025’an de gotibûn, îro dengvedanek xurtir dibîne. Ev şerê ku li dijî gel û axa Abya Yala’yê tê meşandin, berdewama planên emperyalîst ên ku DYE îro jî li Rojhilata Navîn didomîne ye.
