Di Rojhilatê Navîn de pevçûnên demên dawî krîzeke nû ya mirovî û koçê jî bi xwe re anî. Li Rojhilat, di têkoşîna gelê ku bi daxwaza azadî û serhildanê derketin kolanan de, gelek binpêkirina mafan pêk hat. Li gorî hejmarên fermî, di van bûyeran de, di nav de zarok jî hene, 13 hezar kes hatin kuştin. Komkujî û girtinên bêhiqûqî pêlên koçê jî çêkirin.
Li Rojava jî, piştî êrîşên li ser Helebê, di gelek bajarên herêmê de deh hezaran kes ji warên xwe hatin derxistin. Li gorî raporên SOHR’ê, di êrîşên çeteyan de 3 hezar û 400 malbat hatin koçkirin. Malbatên ku ji Efrîn û Şehba hatine derxistin li Cizîrê di mizgeftan de penaber bûn; li Kobanê jî gel ji av, elektrîk û xwarinê hat qut kirin. SOHR hişyariya krîza mirovî ya giran, bi taybetî ji bo jin û zarokan, daye.
‘DESTKEFTÎ TÊN HEDEF KIRIN’
Medya Alkan destnîşan kir ku bi vê pêla koçê dixwazin avahiya demografîk a herêmê biguherînin û got: “Ji bo ku sûcên şer bi dawî bibin û pêlên koçê rawestin, pêwîst e heyetên serbixwe herêmê bin û lêkolîn bikin.” Di derbarê Rojhilat û Rojava de got: “Li Rojava bi qasî 10-15 salan şer heye û gel gelek caran koç kir. Bi van êrîşan re, hem jiyan û hem jî destkeftî tên hedef kirin.”
Medya Alkan bibîrxist ku bi felsefeya “Jin, Jiyan, Azadî” Kobanê azad bû û got: “Gelê Kurd di vê pêvajoyê de ji xwe re jiyanek çêkir. Îro ev destkeftî dîsa tên hedef kirin. Ev êrîş herî zêde zirarê dide jin û zarokan û bandorên wan yên wêranker hene. Di her şerê de pêşî qurban jin, zarok û kesên seqet in.”
‘POLÎTÎKAYA EREBÎKIRINÊ TÊ BIKARANÎN’
Medya Alkan di derbarê van 10–15 salên dawî de got: “Di paşperdeya vê şerê de çîrokên pir giran hene. Travmayan jinan ewqas kûr in ku dê bibin mijara pirtûkan. Pêla koçê ya dawî dest pê kir li Helebê. Îro jî mirov bi gefa koçekê ya nû re rû bi rû ne. Li herêmê siyaseta yek-ziman, yek-nasname, yek-nîjad tê sepandin. Bi taybetî li hin herêman, polîtîkaya Erebîkirinê bi eşkere tê bikaranîn. Ev pêvajo qet tesadûfî nîne.”
Medya Alkan got ku armanca sereke ya pêlên koçê guherandina avahiya demografîk e û got:
“Ev pêvajo bi Efrînê dest pê kir, bi Şehba, Îdlib û Serêkaniyê dewam kir. Niha herêmên din jî di bin gefê de ne. Ji gelê ku berxwedanê dike av û elektrîk tê qut kirin. Mafê jiyanê yê mirov bi awayekî sîstematîk tê standin û bi zorê tên koçkirin. Ev sûcê şerê û sûcê mirovahiyê ye.”
‘GEL NAXWAZE KOÇ BIKE’
Medya Alkan got ku jin çek hildigirin û bi gelê sivîl re bi hev re berxwedanê dikin û got: “Ev dîmen nîşan didin ku gel wê welatê xwe naterikîne. Mirovan ne şer qebûl dikin û ne koçê. Di van şertan de îradeya berxwedanê nîşan didin. Koçkirina bi zorê sûcekî mirovahiyê ye û mafê tu kesî tune ye vî tiştî bike.”
‘DIVÊ HEYETÊN NAVNETEWÎ BIÇIN HERÊMÊ’
Medya Alkan di dawiya gotinên xwe de bang li mekanîzmayên navnetewî kir û got: “Heyetên navnetewî divê bilez biçin herêmê, pêvajoyê li cihê xwe bibînin û bişopînin. Heta ku cîhan bêdeng bimîne, dê zêdetir mirin, zêdetir koç û felaketeke mirovî ya mezintir pêk were.
Em wekî komele bi daneyên ku li destê me ne lêkolîn dikin, karên qadê dimeşînin û hewl didin ku mekanîzmayên navneteweyî bixebitînin.”
