Komeleya Rojnamevanên Jin a Mezopotamyayê (MKG) rapora xwe ya binpêkirina mafên jinên rojnamevan a meha Cotmeha 2026’an li ser platformên xwe yên medyaya dîjîtal parve kir. MKG’ê di raporê de bal kişand ser astengiyên li qadê, şert û mercên xebatê yên ji bo rojnamevanên jin û sansura li ser çapemeniyê.
MKG’ê di rapora xwe de diyar kir ku di meha Cotmehê de zext, darizandin û sansûr li dijî rojnamevanan berdewam kiriye û wiha got: “Rojnamevan ji ber nûçeyên xwe û nivîsên xwe yên medyaya dîjîtal bi lêpirsîn, binçavkirin û girtinan rû bi rû man. Nûçeyên rojnamevanên jin, yên ku ji bo çapemeniya serbixwe dixebitin, wekî bingehek ji bo tawanbariyan hatin nîşandan. Ev yek jî nîşan dide ku çalakiyên rojnamevaniyê hîn têne krîmînalîzekirin. Darizandina rojnamevanên ku li ser tundiya li dijî jinan, êşkence, îstismara zayendî ya zarokan û binpêkirinên din ên mafên mirovan nûçeyan çêdikin, destwerdanek li mafê raya giştî yê agahdarkirinê ye. Cezakirina rojnamevanan a ji ber nûçeyên wan nîşan dide ku dadwerî wekî amûrek zextê li ser çapemeniyê tê bikaranîn. Lê belê, tevî van hemû pêkanînan, rojnamevan dev ji nivîsandina rastiyê bernadin.”
Di rapora xwe de MKG’ê da zanîn ku destdirêjî, gef, hedefgirtin û êrîşên fîzîkî yên li dijî rojnamevanan jî didome û wiha pêde çû: “Redkirina dozên qanûnî yên derbarê van êrîşan de siyaseta bêcezatiyê xurt dike. Êrîşên zayendîparêz ên ku rojnamevan dema nûçeyan dişopînin pê re rû bi rû dimînin, nîşaneyên zîhniyeta serdest a mêran a di warê rojnamevaniyê de ne. Divê lêpirsînên bi bandor li ser sûcdarên van êrîşan werin kirin û bêcezatî bi dawî bibe.”
MKG’ê bal kişand ser sansûra dîjîtal ku li dijî çapemeniya azad didome û diyar kir ku astengkirina gihiştina malperên nûçeyan û hesabên medyaya dîjîtal ji bo raya giştî zehmet dike, divê sînorkirin werin rakirin û mafê raya giştî ya agahdariyê were misogerkirin.
Her wiha MKG’ê di rapora xwe de ev tiştan anî ziman: “Rojnamevan her wiha li dijî şert û mercên xebatê yên nebaş û newekheviyên ku ji hêla medyaya baviksalar ve têne afirandin, têdikoşin. Divê ji bo rojnamevanên jin şert û mercên xebatê yên wekhev û ewledar li hember jikarderxistin, binpêkirinên mafên aborî û pêkanînên cudakar werin peydakirin. Wekî Komeleya Rojnamevanên Jin a Mezopotamyayê, em bang dikin ku zextên dadwerî yên li ser rojnamevanan, êrîşên zayendîparêz, sansûr û polîtîkayên bêcezatiyê bi dawî bibin. Em ê têkoşîna xwe ji bo berdana rojnamevanên girtî û ji bo bidawîkirina krîmînalîzekirina çalakiyên rojnamevaniyê bidomînin. Em ê dengê jinan bilind bikin, rastiyê binivîsin û têkoşîna ji bo çapemeniyek azad berfireh bikin.”
Daneyên Îstatîstîk ên Rapora Binpêkirina Mafên Jinên Rojnamevan a Cotmeha 2026’an;
Rojnamevanên bi ser mala wan de hat girtin: 1
Rojnamevanên hatin binçavkirin: 2
Rojnamevanên bi muameleya ne baş rû bi rû man: 1
Rojnamevanên şopandina nûçeyan wan hatin astengkirin: 1
Binpêkirina mafên raman û azadiya ramanê ya rojnamevanan;
Rojnamevanên derbarê wan de lêpirsîn hat destpêkirin: 1
Rojnamevanên hatin cezakirin: Hejmara Kesan 1
Cezayê hepsê 18 meh
Rojnamevanên darizandina wan didomin: Hejmara dosyayê 9
Hejmara kesan 9
Hejmara rojnamevanên girtî (Ji 1’ê Cotmeha 2026’an heta niha): 9
Binpêkirina mafê aborî/civakî ya jinên rojnamevan
Rojnamevanên karê wan hatin bidawîkirin: 162 (nehat tespîtkirin çend jê jin in çend jê mêr in)
Astengiyên li ser înternet/medyaya dîjîtal;
Sîteyên hatine girtin: 2
Platfromên Medyaya Dîjîtal ên Hatine Astengkirin: 214
Naveroka Nûçeyên Hatine Astengkirin: 20
Qedexeya weşanê: 8
Lîsteya rojnamevanên girtî;
1- Derya Okatan-Rojnamevan
2- Hatîce Duman – Midûra Karê Nivîsê û Xwediya Rojnameya Atilimê
3- Nadiye Gurbuz – Edîtora Ajansa Nûçeyan a Etkînê (ETHA)
4- Ozden Kinik – Xebatkara TRT’yê
5- Yelîs Ayaz – Xwediya Sîteya Înternetê ya Aydinpostê
6- Songul Yucel – Derhênera Weşana Giştî ya Kovara Onsozê
7- Fatma Sîbel Gurcîhan – Rojnamevan
8- Îrem Delîce – Nûçegihana Rojnameya Dengeyê ya Aydinê
9-Tugba Tekerek-Rojnamevan
